Toots Thielemans

Delen S
Geboren in Brussel
op 29 april 1922
22 augustus 2016
Jean-Baptiste Frédéric Isidor Thielemans
Bekijk DiscografiesLees Biografie
I feel best in that little space between a smile and a tear
Jazz Master van de Marollen tot Manhattan

Lifetime Achievement Award

Op donderdag 2 februari 2017 wordt Toots Thielemans postuum gehuldigd met de Lifetime Achievement Award op de jubileumeditie van de Music Industry Awards of MIA's, een initiatief van de VRT en Kunstenpunt. "Toots Thielemans is de beste artiest die ons land heeft voortgebracht. Hij is een man van vele verwezenlijkingen, maar zijn grootste verdienste is dat hij van de mondharmonica een hedendaags jazzinstrument heeft gemaakt."

Een zilveren muntstuk

Op 30 januari 2017 heeft de Koninklijke Munt van België een zilveren muntstuk van 20 euro geslagen ter ere van Toots. De voorzijde toont hem met een mondharmonica in zijn hand. Zijn geboorte- en sterftejaar worden vermeld, alsook zijn naam. Op de achterkant staat onder meer de muntwaarde vermeld. Er worden 5000 exemplaren geslagen die voor de prijs van 46 euro per munt verkocht worden.

Paul Simon over Toots

Voor journalist Serge Simonart schetste Paul Simon in het weekblad Humo van 23 september 2016 Toots als volgt: "Toots was a pleasure. Hij was altijd goedgeluimd, er zat geen gram slechtheid in hem. Hij bracht mij rust. Wij waren lange tijd min of meer buren in Montauk, op Long Island, en daar maakten we lange strandwandelingen, soms met onze vrouwen erbij. Hij was een slimme jongen. Hij liet zich niet beduvelen en koos graag de weg van de minste weerstand. Hij kende zijn waarde ook. Hij wist deksels goed dat no one could touch him. Als je wilde dat het perfect en inventief en warm klonk, was hij de man. Impeccable and soulful, een zeldzame combinatie. Het bracht hem in latere jaren een zekere innerlijke rust te weten dat hij de beste was."

De uitvaart van Toots

Op zaterdag 27 augustus werd Toots tijdens een intieme plechtigheid in de Sint-Niklaaskerk van Terhulpen om 11.00u. begraven. Zeshonderd genodigden woonden de dienst bij. Buiten volgden vele anderen de plechtigheid op groot scherm. Op de tonen van "Bluesette" werd de kist de kerk binnengedragen. Premier Charles Michel zei dat we Toots oprecht merci moeten zeggen voor alles wat hij gedaan heeft: voor zijn muziek, maar ook voor de bekendheid van ons land. Op de uitvaartplechtigheid liet de Amerikaanse president Barack Obama een brief voorlezen, gericht aan Toots echtgenote . "Lieve Hugette, ik was diep bedroefd toen ik het heengaan van uw man vernam. Weet dat u de komende dagen in mijn gedachten zult zijn". Deze brief werd voorgelezen door de Amerikaanse jazzpianist en componist Kenny Werner, een intieme vriend en collega van Toots. Aansluitend op de begrafenisplechtigheid werd Toots in intieme kring begraven op het ereperk van het kerkhof van Terhulpen. Na de dienst speelden beiaardiers in heel België "Bluesette".

In de internationale pers

In de internationale pers wordt Toots 's anderendaags terecht de hemel in geprezen. The Washington Post eert de roemrijke carrière van Thielemans en noemt hem de "jazz harmonica great". The New York Times bestempelt hem als een van de weinige muzikanten (een eer die hij deelt met onder meer Larry Adler) die een succesvolle carrière als harmonicaspeler wist uit te bouwen. In Engeland besteedden media uitvoerig aandacht aan zijn overlijden. The Guardian duidt hem als een van ’s werelds beste harmonicaspelers en citeert producer Quincy Jones die den Toots een van de grootste muzikanten van onze tijd noemde.

Hij lag sinds vorige maand in het ziekenhuis omdat hij gevallen was. Hij was aan het recuperen, maar hij is overleden in zijn slaap. Ik zal me hem herinneren als een heel sterk man.

Manager Veerle Van de Poel

In memoriam

Toots is niet meer

Op maandag 22 augustus 2016 overleed op 94-jarige leeftijd in zijn slaap Toots Thielemans in een Brussels ziekenhuis waar hij een maand eerder was opgenomen na een val. Manneken Pis betuigde die maandag, en ook 's anderendaags, eer aan hem door het dragen van een Tootskostuum en natuurlijk ook een mondharmonica. De stad Brussel opende diezelfde avond in de onthaalruimte van het stadhuis voor het publiek een rouwregister. Eerder die dag werd al bekend dat de stad Brussel om zes uur 's avonds op de Brusselse Grote Markt als eerbetoon aan Toots muziek uit zijn rijke repertoire zou laten weerklinken. Brussels schepen van Cultuur Karine Lalieux nodigde daarbij alle Brusselaars uit om samen van zijn oeuvre te komen nagenieten.

Jazz Middelheim 2014

Toots Thielemans heeft op Jazz Middelheim 2014 totaal onverwacht twee nummers gespeeld op het concert dat een eerbetoon aan hem was.

Jazz Middelheim 2014

In de zomer van 2014 wordt als hommage aan Toots tijdens "Jazz Middelheim" - hij is tevens de peter van het festival - een speciaal concert op het getouw gezet, nadat Toots kenbaar had gemaakt definitief op rust te gaan, onder de noemer "The Music of Toots Thielemans" met een rist vrienden als Eliane Elias, Philip Catherine, Bert Joris en Kenny Werner. Tot ieders verbazing verschijnt Toots die avond heel even op het podium en krijgt het publiek gelijk muisstil tijdens zijn vertolking van What a Wonderful World. De kranten delen 's anderendaags die vreugde, maar omschrijven Toots als erg breekbaar.

Toots is een expert op het gebied van harmonie en hoort en volgt moeiteloos de verkenningen van de pianist.

Knack over de cd 'Martial Solal/Toots Thielemans'

Toots stopt

Toots Thielemans stopt zijn muzikale carrière. (12/3/2014)

Afscheid

Bij zijn afscheid in maart 2014 liet het management van Toots Thielemans weten: "Toots wil zijn publiek niet teleurstellen, waardoor alle geplande concerten worden geannuleerd. Hij wenst te genieten van de rust die hij heeft verdiend. Hij kan terugkijken op een prachtige internationale en succesvolle carrière waarin hij vele uitdagingen is aangegaan en waarbij hij steeds uitblonk door zijn muzikaliteit! Hij wenst dan ook iedereen te bedanken voor alles wat ze hem gegeven hebben."

Een leven vol muziek

Toots Thielemans krijgt 'een leven vol muziek' tijdens De Eregalerij.

Een leven vol muziek

In De "Eregalerij" wordt hij op donderdag 7 februari 2013, samen met The Scabs en Bart Kaëll, zowat zalig verklaard in het "Kursaal van Oostende" tijdens de uitreiking van de award "een leven vol muziek".

Belpop

Belpop-aflevering van Toots Thielemans

Jazz Middelheim 2012

In de zomer van 2012 zet Toots zijn 90° verjaardag extra glans bij met zijn deelname aan "Jazz Middelheim" op vrijdag 17 augustus. Toots treedt daar op vrijdag de 17° op samen met toetsenist Karel Boehlee, bassist Bart De Nolf en drummer Hans van Oosterhout.

Toots 90

Naar aanleiding van zijn 90° verjaardag brengt zijn platenfirma Universal in 2012 de verzamelaar "Toots Thielemans - The Best Of" op de markt met achtentwintig van zijn bekendste opnamen, waaronder de bekende thema's uit "Baantjer", "Witse", "Turks Fruit" en "Midnight Cowboy" en songs als Marina, Smile, Ben, Honeysuckle Rose en Bluesette. Voor Toots wordt dit een jaar om nooit meer te vergeten. Zijn agenda puilt uit. Hij werkt een concertreeks af langs alle hoofdsteden van de Belgische provincie, brengt een live cd uit , een dvd met daarop een samenvatting van zijn meest recente reizen en concerten , een dvd van zijn concert in de "Opera van Luik" en het boek "Toots 90" van de hand van René Steenhorst en Peter de Backer, uitgegeven bij Borgerhoff-Lamberigts met daarin zijn uitgebreide biografie, foto’s uit zijn privécollectie en statements van zeer goede, bekende bevriende muzikanten. Hij speelde datzelfde jaar twee fenomenale concerten in het uitverkochte "Lincoln Center" in New York City.

90 jaar

Toots Thielemans wordt voor Cobra.be geïnterviewd door Ruth Joos n.a.v. zijn 90° verjaardag.

89 jaar

Toots Thielemans speelt 'Imagine' in Studio Toots n.a.v. zijn 89° verjaardag. Reportage in 'De 7° dag.

I love EU

Tijdens het concert " I love EU" op de esplanade van het Europees parlement en het Luxemburgplein speelt Toots Thieleman 'Bluesette' en 'What a wonderful world'.

Nuages

Toots Thielemans & Philip Catherine & De Laatste Show-band spelen het liedje 'Nuages'.

If I could

Toots Thielemans speelt samen met John Miles het liedje 'If I could' tijdens The Night of the Proms 2009.

Bluesette

Toots Thielemans speelt 'Bluesette' tijdens Night of the Proms 2009.

Night of the Proms

In oktober 2009 heeft in het "Sportpaleis" van Antwerpen de feestelijke 25° editie plaats van "Night of the Proms". De dan 87-jarige Toots wordt uitgenodigd om het podium te delen met OMD, Katona Twins, Sharon den Adel, John Miles en Roxette.

Belgavox

Op zondag 17 mei 2009 is Toots een van de vele gasten aan de voet van het "Atomium" in Brussel tijdens "Het Belgavox Concert", een evenement van de vzw Belga-Vox, die er is gekomen op initiatief van wijlen Marc Moulin, Axelle Red en haar man Filip Vanes, Baloji Stephan Galon, Jan Hautekiet en Patrick Riguelle. De vzw wil bijdragen tot het versterken van de dialoog, het respect, het saamhorigheidsgevoel en de multiculturele diversiteit in België. Onder anderen Adamo, Arno, Daan, Rocco Granata, Axelle Red, Will Tura en Toots Thielemans treden die zondagnamiddag op tijdens een gratis volksfeest in het teken van de solidariteit.

Jazz Middelheim 2008

Jazz Middelheim 2008 in park Den Brandt met Toots Thielemans en het Kenny Warner Quartet.

Carnegie Hall

Nog zo'n kers op de muzikale taart is Toots' optreden op 16 maart 2008, in de befaamde "Carnegie Hall" in New York. Aan zijn zijde Herbie Hancock, Paquito D'Rivera,Eliane Elias, Joe Lovano, Oscar Castro-Neves en Kenny Werner. Songs als There Will Never Be Another You, What a Wonderful World en Waters of March passeren de revue.

Stormy Weather & Over The rainbow

Toots Thielemans en Miguel Wiels spelen een medley van 'Stormy weather' en 'Over the rainbow' in het programma 'De Leeuw in Vlaanderen'.

Georgia on my mind

Toots Thielemans en De Laatste Show-band spelen 'Georgia on my mind'.

Baron en andere eretitels

Aan erelintjes en onderscheidingen heeft Toots geen gebrek. In 1997 krijgt hij de eretitel commandeur in de orde van Leopold II, in 2001 verheft koning Albert II Thielemans tot baron. Bij zijn titel van baron hoort een wapenspreuk: "Be yourself, no more, no less". Voor hem werd een uitzondering gemaakt en mocht hij omwille van zijn dubbele nationaliteit. Toots is trots op die spreuk. Hij heeft immers altijd in zichzelf geloofd. Hij krijgt in 2005 een nominatie als "Grootste Belg". In Vlaanderen eindigt hij op de twintigste plaats, in Wallonië op de vierenveertigste. In 2008 krijgt Thielemans de titel "Jazz Master" van de National Endowment for the Arts, de hoogste onderscheiding die in de USA in de jazz wordt uitgereikt. Toots is de eerste Europeaan die deze eer te beurt valt. Op 11 augustus 2009 mag hij de Concertgebouw Jazz Award in ontvangst nemen. In Vorst ligt sinds 2011 de Toots Thielemansstraat. Zijn grootvader was hier ooit burgemeester.

Baron van de Marollen

Toots Thielemans mag de titel van baron dragen.

Wat, waar en met wie Toots Thielemans ook speelt, zijn geluid is direct herkenbaar. De constante hoge kwaliteit en het diverse karakter van zijn muziek rechtvaardigt deze Edison.

Maarten Spanjer over de Edison-prijs

Edison

In de zomer van 2001 krijgt Toots op vrijdag de dertiende juli een speciale Edison tijdens de openingsavond van het "North Sea Jazz Festival" in de PWA Zaal in Den Haag. Die trofee wordt hem aan het einde van zijn optreden overhandigd door acteur Maarten Spanjer. "Wat, waar en met wie Toots Thielemans ook speelt, zijn geluid is direct herkenbaar'', aldus de jury over de wereldberoemde Belg. "De constante hoge kwaliteit en het diverse karakter van zijn muziek rechtvaardigt deze Edison."

Toots Thielemans en Kenny Werner

Een rustige plaat is het album "Toots Thielemans & Kenny Werner", dat in 2001 verschijnt, volgens Toots de mooiste en beste die hij ooit heeft ingeblikt. Pianist en synthesizervirtuoos Kenny hoor je samen met Toots in een eerbetoon aan Michel Legrand en Frank Sinatra en voorts covers van composities van onder meer Herbie Hancock en Chick Corea.

De Eregalerij 2000

Radio 2 heeft Toots altijd een warm hart toegedragen. Op vrijdag 10 november 2000 krijgt hij tijdens een eerbetoon in het "Casino van Knokke" een plaats in de "Eregalerij" voor zijn Bluesette, samen met Marina van Rocco Granata en Eenzaam zonder jou van Will Tura..

Chez Toots

April 1998 is er de cd "Chez Toots", opgenomen in de "Plus XXX Studio's" in Parijs. Toots ontvangt hier bekenden als Marcel Azzola, Oscar Castro-Neves, Philip Catherine, Dianne Reeves en Johnny Mathis. Op dit album Franse klassiekers, onder meer La vie en rose, Ne me quitte pas, Les moulins de mon coeur en Le temps des cerises.

The birthday album

In de maand april van 1997 verschijnt naar aanleiding van de vijfenzeventigste verjaardag van Toots de verzamelaar "The Birthday Album" met in het totaal zestien nummers, waaronder Chanson de Victor, Waltz for Debby, Take Five en Preciso aprender a so ser.

He is unbelievable, a very special guy.

Lionel Richie

Apotheose 60/40

Toots Thielemans zingt 'Ne me quitte pas' en 'Bluesette' tijdens 'Apotheose' 60/40.

Billy Joel

In de lente van 1983 vinden we Toots onder meer terug in de "Chelsea Sound Studio" in New York voor de opname van het album "An innocent Man" van Billy Joel, weerom een productie van Phil Ramone. Die staat erop dat Toots wordt ingehuurd om mee te spelen tijdens de opname van de song Leave a tender moment alone. Toots is iets later ook te horen en te zien in een liveopname van dat nummer tijdens een concert van Billy in Londen.

Hersenbloeding

In 1981 wordt Toots Thielemans getroffen door een hersenbloeding: "Ik zou dertig optredens met de Amerikaanse jazztrompettist Dizzy Gillespie doen, maar dat ging niet door, want ik lag in het Lenox Hill Hospital in New York." Zes maanden blijft hij uit de running. Toots at in die tijd te veel en leefde vrij onregelmatig, zoals hij ons tijdens ons interview vertelde. Hij had een veel te hoge bloeddruk: "Ik ben toen wat beter op mijn tellen gaan passen, een beetje meer van mezelf gaan houden, be myself, no more, no less..." Jaco Pastorius, de invloedrijke Amerikaanse basgitarist, belde Toots bijna elke dag tijdens zijn verblijf in het ziekenhuis en hij zorgde er ook voor dat Toots zes maanden na zijn hersenbloeding mee reisde op tournee met hem naar Japan. Na zijn herstel stelt Toots vast dat zijn linkerhand niet meer goed mee wil en besluit voortaan wat minder vaak op de gitaar te tokkelen. Ook al lezen we het in veel bronnen anders, Toots zal tot 1998 nog frequent de gitaar ter hand nemen. Nadien speelde hij nummers als nummers Waltz for Sonny en Bluesette op zijn gitaar op het einde van zijn concerten.

Bluesette

Toots Thielemans speelt 'Bluesette' in het programma Hit Hit Hoera in 1981.

Collage

Een Nederlandse productie wordt in 1980 op het CBS-label het album "Collage". Toots werkt er samen met Nederlandse sterren als Thijs van Leer, Wim Overgaauw, Rogier van Otterloo, Louis van Dijk, Rita Reys en The Dutch Swing College Band.

Affinity

Nog zo'n hoogtepunt in de carrière van Toots is en blijft zijn bijdrage aan de plaatopname van de Amerikaanse pianist Bill Evans. In het najaar van 1978 zit hij met hem in de "Columbia Studio" in New York, daarbij geflankeerd door bassist Marc Johnson, drummer Eliot Zigmund en saxofonist Larry Schneider, voor de opname van het album "Affinity". Producer van dienst is Helen Keane. De plaat opent met een instrumentale versie van Paul Simons I do it for your love, een suggestie van Toots. De plaat wordt begin 1979 uitgebracht op het Warner Bros-label.

Paul Simon

Een van de vele hoogtepunten in de carrière van Toots is wanneer hij in 1975 een telefoontje ontvangt van producer Phil Ramone met de vraag of hij zich snel vrij kan maken om even mee te spelen op het album "Still Crazy after All These Years" van Paul Simon. Het wordt een vluggertje, want Toots moet meteen nadien naar de luchthaven om op te treden tijdens het "Monterey Festival" . Hij mag zijn kunnen showen tijdens de opname van I do it for your love. Simon is zo onder de indruk dat hij Toots iets later mee op tournee uitnodigt en nog eens twee jaar later tijdens zijn tv-show "The Paul Simon Special".

U.S.A. en Rusland

Toots Thielemans vertelt in het programma 'Binnen en buiten' over zijn verblijf en werk in de U.S.A. en zijn tournee in Rusland.

Brazilië

In 1969 neemt Toots samen met de Braziliaanse zangeres Elis Regina de elpee "Aquarela do Brasil" op. Hierop hoor je doorleefde versies van Wave, Você, Barquinho, Honeysuckle Rose en Canto de Ossanha.* De bossanova had toen al zijn plaats gevonden in de jazzmiddens. Geen wonder dat iemand als Antonio Carlos Jobim een aparte plaats in zijn hart inneemt, de componist van evergreens als Desafinado, The girl from Ipanema en One note samba. Het hoeft ons dan ook niet te verwonderen dat Toots de jaren die volgen zal samenwerken met Braziliaanse sterren als Luiz Bonfa, Caetano Veloso, Astrud Gilberto en Chico Buarque. Een samenbundeling van hun kunnen kan je horen op de albums "The Brasil Project 1 & 2", verschenen in 1992 en 1993, in een productie van Oscar Castro-Neves, die eveneens liet horen dat hij op een fantastische manier gitaar kan slepen. Hierop kunnen we genieten van onsterfelijke songs als Fruta boa, Manhã de Carnaval, Choro Bandido, Samba de uma nota so, Samba de Orfeu en O Cantador. Voor zijn bijdrage aan de Braziliaanse muziek wordt Toots in 2006 Commandeur van het Legioen van Eer van Brazilië. Hij ontvangt deze onderscheiding uit handen van muzikant Gilberto Gil, op dat moment minister van Cultuur.

Films

Qua soundtracks heeft Toots zijn stempel gedrukt door zijn opvallend harmonicaspel in "Midnight Cowboy" (1969), "The Getaway" (1972), "Turks Fruit" (1973) van de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven, de Belgische film "Zware Jongens" (1984) en "Jean de Florette" (1986) met in de hoofdrol Yves Montand en Gérard Depardieu. Maar hoog in zijn vaandel draagt hij nog altijd zijn muzikale bijdrage aan de Zweedse animatiefilm "Dunderklumpen!" uit 1974, met animatie Beppe Wolgers en muziek van Toots. En nu we toch filmisch aan het opsommen zijn, mogen we zeker zijn herkenbaar geluid niet vergeten in de Vlaamse politieserie "Witse" en de Nederlandse misdaadreeks "Baantjer". Op dit soort musiceren komt vanuit het jazzmilieu nogal wat kritiek, zeker wanneer Toots daarnaast ook gretig reclamespots gaat voorzien van het geluid van zijn, zoals Willem Duys het ooit noemde, broodje. Zij beschuldigen hem ervan dat hij zijn talent in de uitverkoop zet.

Televisieprogramma's

Het is de legendarische arrangeur en producer Quincy Jones die wel wat ziet in die combinatie van fluiten en gitaar en vraagt Toots zijn talent te lenen voor enkele soundtracks en begintunes van televisieprogramma's, waaronder "The Bill Cosby Show" en "Sanford and Son". Hij wordt wereldwijd gehoord wanneer hij de tune speelt voor de bekende Amerikaanse televisiereeks "Sesame Street", geschreven door Joe Raposo.

Bluesette

Toen Toots in 1962 in de universiteit van Brussel optrad tijdens een show met jazzviolist Stéphane Grappelli, speelde hij in de kleedkamer die hij met hem deelde, een liedje dat eerder op improviseren leek dan op wat anders. Het was Stéphane die hem aanspoorde dat verder uit te werken. Uiteindelijk wordt het een jazzwalsje dat hij eerst Bleuet noemt, Frans voor korenbloem. Hij blikt het iets later in een studio in Stockholm in. De geluidstechnicus van dienst vindt dat het qua sfeer een beetje weg heeft van een musette: " Let's put an s between bleu and let's call it Bluesette". Het belandt op een single met op de B-kant Autumn Leaves en wordt zelfs in sommige landen een bescheiden hit. Ray Charles vindt de song zo goed dat hij hem van een Engelstalige tekst laat voorzien door Norman Gimbel. Zelfs Ella Fitzgerald neemt er een gezongen versie van op.

Terug naar Zweden

Wanneer George Shearing zijn kwintet opdoekt, neemt Toots opnieuw contact op met zijn connecties in Zweden. Voortaan geraakt hij daar ruimschoots aan de bak. Hij maakt zich snel de taal eigen en treedt op in de revues van het komische duo Hasse & Tage. Hij scoort in Zweden een hit, al fluitend nog wel, met Whistle while you work, dat hij opneemt met hammondorganist Reinhold Svensson. Thielemans is daarnaast ook een graag geziene gast bij de bigband van de Duitse orkestleider Paul Kuhn, het thuisorkest van het Berlijnse radiostation Sender Freies Berlin.

Veramerikaniseerde Brusseleer

Op 19 augustus 1957 accepteren de Verenigde Staten hem als Amerikaans staatsburger. Toots gaat dan op huisnummer 279 North Broadway, Yonkers, New York wonen. Hij heeft zijn Belgische nationaliteit opgegeven. Hij is, zoals hij het in zijn eigen woorden zegt, "een veramerikaniseerde Brusseleer".

Geen succes op Broadway

Toots Thielemans is vanaf 1957 regelmatig te vinden in jazzclub "Birdland" op Broadway en iets verderop in "Junior's Tavern". Hij begint schoorvoetend met een trio, een combinatie van harmonica, orgel en banjo, maar een succes wordt dat niet.

Soloplaten

Vanaf de jaren 50 neemt Toots Thielemans soloplaten op. In 1955 op het Columbia-label "The Sound" met daarop onder meer On the Alamo, Skylark, Sophisticated Lady en Stars fell on Alabama. Omdat Toots een aardig mondje kan fluiten, zich daarbij even behendig op de gitaar begeleidend, neemt hij voor ABC Paramount in 1964 het album "The whistler and his guitar" op, in een productie van Sid Feller. Zijn keuze valt deze keer op songs als Wives and lovers, Manhattan, Deep purple en Bluesette.

George Shearing

Het is talentscout Tony Scott die Toots voorstelt aan de blinde Engels-Amerikaanse jazzpianist George Shearing. George is op zoek naar een vervanger voor zijn vaste gitarist Dick Garcia. Toots weet nog dat hij voor George zijn versie van Body and soul speelde. Die is meteen onder de indruk. Hij belooft Toots de job als die binnen de week al de gitaarpartijen van Shearings repertoire kan spelen. Toots laat zien dat hij een rastalent is en slaagt met glans. Een week later maakt hij al deel uit van de band. Deze samenwerking, die van 1952 tot 1959 zal standhouden, wordt voor Toots een enorme leerschool. Hij neemt met Shearing tal van elpees op en leert op die manier ook de binnenkant van de hitlijsten kennen. De samenwerking met George is echter a tough one. Hij gunt Toots af en toe een solomoment, maar wanneer dat Toots te veel applaus oplevert, vervalt dat nummer bij het volgend optreden. Wanneer Toots' vader doodziek wordt, staat George hem een bezoek aan België toe, maar dan wordt zijn plaats wel door een andere muzikant ingenomen. Toots blijft dan maar op post. Zijn vader overlijdt op zevenenvijftigjarige leeftijd. Om dat verlies te verwerken, schrijft hij Old Friend, waarvoor hij de melodie baseert op het klassieke Ave Maria. Werken met George Shearing was een hele opgave. Zo waren ze zo'n achtenveertig weken per jaar on the road. Financieel hield Toots, ook al hebben hij en zijn vrouw altijd goed kunnen cijferen, er geen bergen geld aan over, want de hotelkosten en maaltijden waren voor eigen rekening. Leden van The George Shearing Quintet vormden in die tijd, samen met muzikanten uit The Count Basie Band en het kwintet van Miles Davis, de gelegenheidsgroep Birdland All Stars, voor Toots het neusje van de muzikale zalm en zo'n beetje zijn speeltuin. Hier ontmoet hij Stan Getz, Billie Holiday, Sarah Vaughan en nog andere grootheden.

Sabena

In 1951 krijgt Toots zijn greencard in handen en mag voor een halfjaar in Amerika gaan werken. Hij gaat er samen met zijn vrouw Netty wonen op een schamel kamertje in een al even schamel hotel in de wijk Yonkers in New York. Om aan een greencard te geraken, moet hij dringend een job vinden. Hij kan er een versieren bij de Belgische Nationale Luchtvaartmaatschappij Sabena. Toots gaat daar werken op de pr-en verzendingsafdeling. Hij verdeelt onder meer reclamefolders over de vluchten naar Afrika en Amerika. Geen echt boeiende baan als je koste wat het kost jazz wilt spelen. Hij ziet geen andere uitweg, want Toots is nog niet in het bezit van zijn Union Permit van de Musicians Union, de strenge vakbond voor muzikanten. Je moet immers kunnen bewijzen dat je op dat terrein aan de bak komt. Voor Toots wordt het vaak heen en weer reizen. Telkens wanneer zijn visum vervalt, keert hij terug naar Europa om te wachten op een nieuwe greencard. Een permanent verblijf in Amerika zit er nog niet in.

Charlie Parker

In Stockholm ontmoet hij de invloedrijke altsaxofonist Charlie Parker. Wanneer Parker in de "Nalen-danshal" in Stockholm optreedt, mag Toots tijdens een onvergetelijke jamsessie meespelen. Zweden wordt van dan af voor Toots een plek om lief te hebben en vaak naar terug te keren. De Zweden houden van Toots' manier van spelen: zijn melancholische stijl spreekt hen aan. Zijn klankkleur lijkt sterk op diegene die in hun folkloristische muziek ook te horen is. Zo zal Toots in die periode te horen zijn met Nalen Boogie, genoemd naar de bekende jazzclub in Stockholm.

Huwelijk

Op 29 augustus 1949 trouwt hij met Netty De Greef. Hun liefde is oersterk. Netty weet dat hun huwelijk zal standhouden, ook al zal haar man vaak van huis zijn.

Benny Goodman

Journalist Bill Gottlieb van The Washington Post raadt Toots aan, wanneer hij terug in New York is, contact met hem op te nemen. Hij zorgt ervoor dat Toots kan optreden met de J.J. Johnson All Star Band in de "Three Deuces" in Manhattan. Het publiek is eerst afkerig van die Belg met zijn mondharmonicaatje, maar na enkele nummers gaat het door het dak. Na het optreden maakt Toots kennis met Billy Shaw, de toenmalige impresario van Benny Goodman, die Thielemans vraagt of hij hem vanuit België geen opnamen van hem kan opsturen. Die zijn er echter nog niet. Met enkele vrienden neemt Toots iets later in een Brusselse garage zijn arrangement op van de jazzklassieker Stardust. Hij voegt er zelfs een strijkkwartet aan toe. Die opname komt terecht bij trompettist Ray Nance, die Toots iets voordien in ons land had leren kennen na een optreden van Duke Ellington. Zij worden goede maatjes en Ray belooft Toots dat hij de plaat aan Benny Goodman zal bezorgen. Dat gebeurt in het najaar van 1948 op Goodmans kantoor aan 654 Madison Avenue in New York. Goodman is zo onder de indruk van Toots' talent dat hij hem uitnodigt om vanaf de vijfde december van dat jaar, en dat voor een aantal concerten, mee te spelen in zijn band in het "Paramount Theater" in Manhattan. Maar Dame Fortuna is hem niet gunstig gezind, want hij krijgt geen werkvergunning en ook geen visum voor de USA. Benny Goodman neemt Toots in 1950 mee op zijn Europese tournee, te beginnen in "The London Palladium" en zo verder richting Italië, Zwitserland en Zweden. Toots mag dan deel uitmaken van Goodmans "All Star Septet", aan de zijde van onder anderen Roy Eldridge en Zoots Sims.

Miami

De jongste broer van Toots' vader, Theo, woont in Miami. In 1947 is hij in Brussel op bezoek en nodigt Toots uit om een tijdje bij hem in Amerika te komen logeren. Dolblij reist hij af naar het land van de jazz. Zij reizen via Zuid-Frankrijk met het schip de MS Vulcania naar New York, vervolgens naar Washington en dan naar Theo's thuishaven Miami, waar Toots in een jazzbar tijdens een jamsessie zijn kunnen mag etaleren. Daar aanwezig is journalist Bill Gottlieb van "The Washington Post". Die is verbaasd dat die kleine Belg niet alleen behendig is op de gitaar, maar ook op de mondharmonica. Vooral die combinatie van beide valt hem op.

Bobbejaan Schoepen

In 1946 wordt Toots gitarist bij de amateurband Le Jazz Hot. Hij bespeelt dan al de elektrische gitaar. We vinden hem eenmalig terug in het begeleidingsorkest van Bobbejaan Schoepen voor een gelegenheidsoptreden. Wanneer Bobbejaan jaren later naar Amerika trekt om daar op te treden, zullen hun paden elkaar een aantal keren kruisen. Voor hun concerten in Brussel wordt Toots gevraagd door Franse sterren als Charles Trenet en Edith Piaf.

Toots

Samen met andere muzikanten speelt Jean na de Tweede Wereldoorlog in Brusselse gelegenheden swingende dansmuziek. Tal van Amerikaanse artiesten komen naar Europa afgezakt om hier op te treden. Jean koopt ook almaar meer 78 toerenplaten en leert op die manier de muziek van Dizzy Gillespie en Charlie Parker kennen. Zij spelen "bebop", vernieuwende muziek voor fijnproevers, want de doorsnee jazzliefhebber is er niet zo tuk op. Het is muzikant Herman Sandy die Toots aanraadt een vlotte roepnaam te gebruiken en dat wordt uiteindelijk voor Toots, naar de altsaxofonist Toots Mondello en trompettist Toots Camarata. Die kiest resoluut voor de jazzmuziek.

Voor het eerst op gitaar

Jammer voor Jean, maar zijn entourage lust het geluid van zijn mondharmonica niet. Wanneer hij in 1943 in bed moet blijven, geveld door een longontsteking, daagt zijn vriend Gilbert Delange hem uit om zo snel mogelijk het nummer Hold Tight van Fats Waller op gitaar te leren spelen: het melodietje herkenbaar op één snaar spelen, volstaat. Binnen het kwartier lukt hem dat en die gitaar is als cadeau van dan af van hem. Zijn schoolvoorbeeld wordt de Belgische zigeunergitarist Django Reinhardt et Le Quintette du Hot Club de France (met violist Stéphane Grappelli).

De Louis Armstrong-microbe

Jean weet nog goed dat hij pas echt door de jazzmicrobe werd bezeten, toen hij in 1942 op een grammofoon Louis Armstrong hoorde met Carry Me Back to old Virginny. In een nabijgelegen platenwinkel gaat hij op zoek naar meer van dat. Zo koopt hij onder de toonbank, want Amerikaanse muziek was door de Duitsers streng verboden, opnamen van Louis Armstrong met het in die tijd bekende kwartet The Mills Brothers.

1940

In mei 1940 vlucht het gezin Thielemans naar Frankrijk. Jean is dan achttien. Zij gaan een tijdje in Masseret, in de buurt van Limoges wonen. Daar maakt Jean via een Engelstalige radiozender kennis met Amerikaanse jazz. Jean probeert met die voor hem nieuwe muziek mee te spelen. Eind augustus 1940 keert het gezin naar Brussel terug. Via een middenjury probeert Jean nadien voor zijn examen te slagen, maar hij heeft heel wat leerachterstand opgelopen en zijn interesse gaat ook almaar meer richting muziek.

Universiteit van Brussel

Na zijn middelbare studies trekt hij naar de "Université Libre de Bruxelles" om daar wiskunde te studeren. Tussen al dat musiceren door heeft Jean nog de tijd om naar school te gaan. Na zijn middelbare studies trekt hij naar de "Université Libre de Bruxelles" om daar wiskunde te studeren. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog gaat de universiteit dicht. Hij zal die studie niet voltooien, maar krijgt jaren later, in december 2001, van deze universiteit vanwege zijn wereldwijde verdienste de eretitel "doctor honoris causa".

De mondharmonica

Na het zien van een film in de bioscoop met in de hoofdrol James Cagney waarin een adembenemend stukje mondharmonicamuziek opduikt, gespeeld door Larry Adler, besluit Jean op 14 jarige leeftijd zijn accordeon wat aan de kant te zetten en voortaan van de mondharmonica zijn lievelingsinstrument te maken. Hij beluistert zo veel mogelijk platen met virtuozen op dit kleine instrument zoals Borrah Minevitch & His Harmonicats. Hij probeert liedjes als Beer Barrel Polka en St. Louis Blues na te spelen. Wat zijn vrienden opvalt, is dat hij daarbij graag improviseert.

De muzikale jeugdjaren

In het café van zijn ouders 't Trapken af' trad op de zondagnamiddag altijd een accordeonist op. Jeanke Thielemans, die als kind al aan astma lijdt, werd meteen door die klanken gegrepen. Op een oude schoenendoos speelde hij die accordeonist na en kreeg enkele dagen later een speelgoedtrekharmonica van zijn ouders. Toen bleek dat dat instrument hem goed lag, kreeg hij vrij snel een echte kinderaccordeon, die hij tot op het einde van zijn leven zal bewaren. Op het Vossenplein werd onze kleine virtuoos snel een publiekstrekker. Hij liep lagere school in Koekelberg. Het zijn vooral Franse liedjes die hij op zijn accordeon speelt, van jazz is dan nog geen sprake: de in die tijd populaire chansons van Charles Trenet, Josephine Baker en Edith Piaf. Zijn ouders runnen intussen een winkel, "Het Boerinneke" in Molenbeek, waar ze werkkleding fabriceren. Jean en zijn zeven jaar jongere zus Mariette proberen zich daar zo goed mogelijk staande te houden.

Toots wordt geboren

Toots kwam de negenentwintigste april 1922 ter wereld in de Brusselse volkswijk de Marollen als Jean-Baptiste Victor Frédéric Isidor Thielemans, waar zijn vader Bernard, een socialist, en moeder Armance aan de Hoogstraat het café " 't Trapken af" uitbaatten.